Así pois será un órgano de participación interno formado polos delegados e delegadas de prevención dunha parte e por un número igual de representantes da empresa pola outra; os representantes que forman parte do Comité por parte da empresa deben ter capacidade decisoria co fin de darlle a este órgano unha función activa dentro das actividades destinadas á prevención dentro da empresa.

A súa constitución é obrigatoria nas empresas ou centros de traballo que conten con 50 ou máis traballadores/as (art. 38.2 LPRL) e naquelas nas que así se especifique en acordo de convenio ou cando así o ordene a ITSS.

O Regulamento que rexe o seu funcionamento determinarase no seo do propio Comité, aínda que están establecidas unha serie de normas ás que debe someterse (art. 38 LPRL), a saber:

• O Comité reunirase trimestralmente como mínimo e sempre que o solicite algunha das partes.
• Nas xuntanzas do Comité de Seguridade e Saúde poden participar con voz pero sen voto, os/as Delegados/as Sindicais e os/as responsables técnicos da prevención na empresa que non estean incluídos na composición oficial do propio Comité. Nas mesmas condicións poderán participar traballadores/as da empresa que conten cunha especial cualificación ou información respecto das cuestións concretas que se debatan neste órgano e técnicos/as en prevención alleos á empresa, sempre que así o solicite algunha das representacións no Comité.

No caso de empresas con varios centros de traballo dotados de Comités de Seguridade e Saúde poderase acordar a creación dun Comité Intercentros, ao que se dotará de competencias e normas de funcionamento.

Así mesmo, cando varias empresas desenvolvan actividades de xeito simultáneo nun mesmo centro de traballo, poderá acordarse a realización de reunións conxuntas dos Comités de Seguridade e Saúde das mesmas. (Se a empresa carece de Comité, acudirán as/os delegadas/os de prevención e os representantes das mesmas).

A Lei de Prevención de Riscos Laborais atribúe ao Comité de Seguridade e Saúde as seguintes competencias:

• Participar na elaboración, posta en práctica e avaliación dos plans e programas de prevención de riscos da empresa. A tal efecto, no seu seo debatiranse, antes da súa posta en práctica e no referente á súa incidencia na prevención de riscos, a elección da modalidade organizativa da empresa e, no seu caso, a xestión realizada polas entidades especializadas coas que a empresa tivera concertado a realización de actividades preventivas, os proxectos en materia de planificación, organización do traballo e introdución de novas tecnoloxías, organización e desenvolvemento das actividades de protección e prevención a que se refire o artigo 16 desta lei e proxecto e organización da formación en materia preventiva.
• Promover iniciativas sobre métodos e procedementos para a efectiva prevención de riscos.
• Propoñer á empresa a mellora das condicións ou a corrección das deficiencias existentes.

No exercicio das súas competencias, o Comité de Seguridade e Saúde estará facultado para:

• Visitar os centros de traballo para coñecer directamente a situación relativa á prevención de riscos.
• Coñecer cantos documentos e informes relativos ás condicións de traballo sexan necesarios para o cumprimento das súas funcións, incluíndo aqueles procedentes da actividade do servizo de prevención.
• Coñecer e analizar os danos producidos na saúde dos/as traballadores/as ao obxecto de valorar as súas causas e propoñer as medidas preventivas oportunas.
• Coñecer e recibir información sobre a memoria e programación anual dos servizos de prevención.

Dentro das competencias da Inspección de Traballo está a visita aos centros de traballo para a comprobación do cumprimento da normativa sobre prevención de riscos laborais. No marco destas visitas, a Inspección de Traballo comunicará a súa presenza ao Comité de Seguridade e Saúde a fin de que acompañen ao Inspector ou Inspectora durante o desenvolvemento da visita e poidan formular as observacións que estimen oportunas.

Naquelas empresas que, por non ter obriga, non conten con Comité de Seguridade e Saúde, as competencias atribuídas ao mesmo serán exercidas polos Delegados ou Delegadas de Prevención.

A constitución e funcionamento dun Comité de Seguridade e Saúde

O Comité de Seguridade e Saúde será o lugar no que traballadores/as e empresarios/as tenten desenvolver de xeito equilibrado parte das súas obrigas en materia de prevención de riscos laborais dentro da empresa.

Partindo desta premisa, o primeiro que hai que garantir é a existencia deste órgano; así pois será preciso esixir a súa constitución naqueles casos nos que exista obriga legal, ou acordo de convenio, a través de solicitude por escrito á empresa; de non ter contestación á solicitude nun prazo razoable, sempre é posible tramitar unha denuncia por este feito ante a Inspección de Traballo.

Unha vez constituído, chega o momento de acordar entre as partes (hai que lembrar que este órgano debe ter o mesmo número de delegados/as de prevención que de representantes da empresa), as normas que rexerán o seu funcionamento.

Estas normas deben contar cun alto grao de consenso entre as partes e constar por escrito. O procedemento de redacción do regulamento que rexerá a actividade do Comité dependerá de cómo se xestione o mesmo dentro da empresa, pero hai que ter claro que as/os Delegadas/os deben ser unha parte activa dentro deste proceso, asesorándose, estudando e mesmo presentando unha proposta de regulamento axeitada aos intereses de traballadoras e traballadores.

Como propostas que invitamos a incluír dentro do regulamento, poden estar as seguintes:

• Distribuír os cargos de representación do Comité entre as partes: unha das partes actuará como presidente/a e a outra como secretario/a, podendo establecerse que parte ocupará que posto de forma permanente ou unha limitación temporal para a ocupación dos postos e que esta ocupación teña carácter rotatorio.
• Acordar o carácter mixto da representación do Comité, coa presenza dun membro de cada unha das partes.
• Establecer que ademais das reunións trimestrais ás que está obrigado o Comité, se convoque de xeito extraordinario a xuntanza deste órgano en caso de accidente ou dano grave, incidentes con risco grave, sanción por incumprimentos en materia preventiva ou realización de tarefas puntuais especialmente perigosas.
• En relación ás reunións do Comité, especificar que debe convocarse ás partes por escrito facendo constar a orde do día e con antelación abondo para a súa preparación; así mesmo indicar que para cada unha das reunións é preciso levantar acta da mesma na que se recollan os asuntos tratados, os acordos adoptados, os puntos de discordancia, prazos e responsabilidades acadados para levar a cabo as tarefas preventivas acordadas.
• Establecer o contido mínimo das reunións trimestrais: presentación por parte da empresa do informe sobre a evolución do plano de prevención, estatísticas sobre accidentes de traballo e enfermidades profesionais así como a incidencia de enfermidades que causan baixa laboral, …
• Contemplar a posibilidade de constituír grupos de traballo para abordar problemas específicos.

Unha vez constituído e regulado, é preciso traballar para que o Comité funcione e se posicione como o órgano consultivo e participativo que debe ser dentro do funcionamento da empresa. Para eso hai que procurar:

• Que a empresa asuma o compromiso de dotar de recursos propios ao Comité segundo as súas necesidades.
• Promover fórmulas para aumentar a participación dos traballadores e traballadoras: buzón de suxestións, impresos para elevar queixas ao Comité ou para esixir a súa visita ao posto de traballo, etc.
• Propoñer para ser tratados asuntos cunha certa entidade, evitando aqueles que poidan ser solventados de xeito sinxelo no posto de traballo.
• Buscar o establecemento de prazos realistas para o cumprimento dos acordos adoptados, co fin de buscar unha resolución efectiva dos problemas.
• Informar a traballadoras/es dos acordos adoptados.
• Traballar para que a empresa cumpra coas súas responsabilidades dentro do Comité.

Podes imprimir este artigo, en formato folleto, no PDF adxunto.