A continuación descríbense as principais aplicacións da IA en PRL, os seus beneficios e limitacións e como implantala nas empresas tendo en conta factores importantes como: principios éticos e morais para un uso adecuado, a seguridade e confidencialidade dos datos e contar coa participación das persoas traballadoras:

- Os sensores intelixentes integrados nos postos de traballo, máquinas e  equipos poden realizar medicións en tempo real (contaminantes químicos, temperatura, calidade de aire, posturas forzadas, fatiga, etc). Os datos destes sensores procésanse con algoritmos de IA que os analizan, identifican e alertan en tempo real ante unha situación perigosa para poder tomar medidas correctivas de forma inmediata.

Ademais, poden detectar patróns de fatiga, niveis de estrés, exposición a contaminantes químicos/físicos, entre outros. A súa análise axudará a tomar decisións aos/ás responsables de prevención ao identificar áreas de maior risco, franxa horaria onde se detectan máis desviacións, co obxectivo de tomar as medidas preventivas máis adecuadas, realizar cambios nos procesos de traballo e formar aos empregados/as en áreas de alto risco. Desta forma pódense crear escenarios virtuais cos riscos e situacións de emerxencia para dar formación específica ás persoas traballadoras.

- A IA pode analizar grandes cantidades de datos de sinistralidade (tipos de accidentes, axentes que os produciron, duración dos baixas etc.) para identificar patróns que poderían indicar unha maior probabilidade, nun espazo de tempo concreto, área de traballo ou sector de actividade de accidentes, lesións máis comúns, as causas, ou determinados factores de risco, polo que as empresas poden anticiparse a situacións perigosas e tomar medidas preventivas. Isto permite unha intervención proactiva e inmediata.

- Permite automatizar tarefas repetitivas e perigosas co fin de evitar os riscos asociados e destinar aos traballadores/as a outras tarefas con maior valor engadido e menores riscos.

A robótica colaborativa é un exemplo destacado de como a IA pode mellorar a seguridade na contorna laboral. Os robots, equipados con sensores e algoritmos de aprendizaxe automática,  permiten traballar de maneira segura xunto aos traballadores/as.

- A IA permite personalizar a formación en PRL segundo as características e necesidades específicas de cada persoa traballadora. Considéranse factores como a saúde, habilidades individuais e condicións laborais, entre outras, deseñando programas de seguridade adaptados. Incluiría recomendacións e medidas preventivas específicas tendo en conta o sexo, idade, inclusividad etc., utilizando técnicas como a realidade virtual e aumentada para simular situacións de risco e practicar medidas de seguridade. Isto axuda aos empregados/as para adquirir novas habilidades e coñecementos prácticos para facer fronte aos riscos de maneira efectiva.

- A IA pode analizar o cumprimento da normativa en PRL (falta de uso de EPIs, incumprimento das distancias de seguridade, detección de obstáculos en corredores, realización de actividades inseguras etc.). Realízase o seguimento con cámaras en tempo real e a IA analiza as imaxes e no caso de desviacións ou prácticas de traballo que poidan representar un risco. Xéranse alertas para corrixir a situación de inmediato. Podemos obter rexistros de inspección ante auditorías e evitar sancións. Todo iso  facilita o cumprimento das normativas en PRL.

A aplicación da IA en PRL aproveita a capacidade e habilidades humanas (coñecemento e experiencia) xunto coa precisión, rapidez e a aprendizaxe automática das máquinas, asegurando uns postos de traballo máis seguros e saudable.

Os principais beneficios e retos para implementar a IA nas empresas serían:

-Identificar e reducir os riscos no lugar de traballo, con maior precisión e, por tanto, reducir os accidentes e proporcionar contornas de traballo máis seguros e saudables.

-Automatizar tarefas repetitivas ou perigosas para que as persoas traballadoras poidan realizar outras con menores riscos e maior valor engadido.

-Reducir os custos relacionados cos accidentes laborais, médicos, gastos legais e sancións, reparacións ou substitucións de equipos danados e, polo tanto, mellorar a produtividade.

-Axudar a reducir os erros humanos.

-Axudar á toma de decisións en tempo real, de forma máis rápida ou inmediata.

-Axudar ás empresas non só cumprir coas regulacións existentes, senón tamén adaptarse rapidamente ás novas normativas en PRL.

Aínda que a IA ofrece numerosos beneficios, é importante destacar que non substitúe o papel dos profesionais en prevención. A IA é unha ferramenta que complementa e mellora as capacidades e habilidades, pero a toma de decisión final, debe seguir sendo responsabilidade dos expertos/as na materia.

Principais retos

-Problemas de adaptación e/o de comprensión do funcionamento de IA.

-Resistencia ao cambio.

-Necesidade de capacitación continua do persoal.

-Maior control sobre os empregados, algo que pode repercutir negativamente xerando unha maior desconfianza, desmotivación, redución da creatividade e maiores niveis de #estrés.

-A recompilación de datos do persoal empregado pode provocar desconfianza entre os traballadores.

-A IA aínda non é perfecta e pode cometer erros. É importante que as empresas utilicen a IA de forma responsable e que teñan en conta,analicen  e valoren novos riscos que poida ocasionar a IA nos postos de traballo.

Para afrontar estes retos, pódese implementar de forma eficaz e eficiente a IA en PRL e nas empresas, coas seguintes accións:

-Proporcionar unha comprensión clara de como a IA pode mellorar a PRL, incluíndo formación sobre o seu uso, os beneficios da súa implementación e como pode complementar o traballo humano en lugar de substituílo.

-Implementar proxectos piloto que demostren o impacto positivo da IA na PRL, xa que, pode axudar a despexar dúbidas.

-Introducir a IA de forma gradual permite adaptarse progresivamente aos cambios. Comezar coa súa aplicación en áreas críticas pode proporcionar resultados rápidos e tanxibles que xustifiquen unha adopción máis ampla.

-Involucrar e acordar coa dirección e os traballadores a selección, implementación e avaliación das solucións de IA garante que as súas opinións e preocupacións sexan consideradas, o que aumenta a aceptación e o compromiso.

-É crucial garantir que a IA aplíquese de maneira ética e transparente, respectando a privacidade e os dereitos dos empregados. Isto inclúe políticas claras sobre o uso de datos e a toma de decisións automatizadas.

-Prover un soporte técnico continuo e asegurar a actualización e o mantemento dos sistemas de IA.

-Definir responsables e responsabilidades para garantir a transparencia, seguridade e confidencialidade dos datos, valorar a relación custo/beneficio, os recursos necesarios, as posibles dificultades ás que facer fronte e os novos riscos aínda sen definir.

Fonte: prevencionar. Autores: Santos Huertas Ríos, Javier Galindo García e Juan Carlos Expósito Rojas